Inhalatiecorticosteroïden bij COPD-patiënten: het risico op pneumonie niet onderschatten
Iedereen weet dat de patiënten die in studies worden opgenomen, niet altijd representatief zijn voor de populatie die de artsen in hun dagelijkse praktijk zien. Dat leidt soms tot onaangename verrassingen. Een voorbeeld daarvan is het risico op morbiditeit en mortaliteit als gevolg van pneumonie bij COPD-patiënten die inhalatiecorticosteroïden krijgen.
De boodschap van de grote gerandomiseerde, gecontroleerde studies is vrij geruststellend. COPD-patiënten die inhalatiecorticosteroïden krijgen, lopen wel een hoger risico op pneumonie, maar de sterfte stijgt er niet door. Maar misschien gaan inhalatiecorticosteroïden toch niet helemaal vrijuit, te oordelen naar een studie die werd uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk.
Een knappe studieopzet
In een register van 977 COPD-patiënten die een exacerbatie hadden doorgemaakt, hebben de onderzoekers de patiënten geselecteerd die niet hadden kunnen deelnemen aan de TORCH-studie omdat ze exclusiecriteria vertoonden (n = 497, dus 51%).
Die patiënten waren ongeveer 10 jaar ouder dan de patiënten, die wel in aanmerking hadden kunnen komen voor deelname aan de TORCH-studie, 18% kreeg een chronische zuurstoftherapie, ze vertoonden 2-maal vaker hartfalen en 12% kreeg chronisch corticoïden per os.
Er was echter weinig of geen verschil in longfunctie (ESW) en functionele weerslag (dyspneu-index van de MRC) tussen die twee groepen.
Quod erat demonstrandum
De frequentie van ziekenhuisopname tijdens een periode van 12 maanden bij de patiënten in het register was 10,8% (n = 106). Na correctie voor vertekenende factoren was de frequentie van ziekenhuisopname 60% hoger bij de patiënten die niet in aanmerking zouden zijn gekomen voor deelname aan de TORCH-studie.
Nog frappanter was de sterfte aan pneumonie: 18 sterfgevallen in 12 maanden (1,8%), van wie 15 in de groep patiënten die niet zouden hebben kunnen deelnemen aan de TORCH-studie. Na correctie was het relatieve risico op ziekenhuisopname in die patiëntengroep dus 6-maal hoger (95% BI 2 - 22%).
Validering
Die resultaten werden gevalideerd aan de hand van een register van community acquired pneumonie, waarbij gebruik werd gemaakt van de gegevens van patiënten, die volgens de spirometrie COPD vertoonden (n = 376). 38% van die patiënten zou niet in aanmerking zijn gekomen voor inclusie in de TORCH-studie. Op d30 waren 45 patiënten overleden, 30 in de groep die niet in aanmerking zou zijn gekomen voor deelname aan de TORCH-studie, en 15 in de groep die wel had kunnen deelnemen. Het gecorrigeerde relatieve risico op sterfte aan pneumonie was dus 85% hoger.
Daaruit concluderen de onderzoekers dat gerandomiseerde, gecontroleerde studies het risico op pneumonie bij gebruik van inhalatiecorticosteroïden waarschijnlijk onderschatten. Geef toe, u zou het zelf niet beter kunnen verwoorden.