Behandeling van osteoporose: hoe de therapietrouw verbeteren?
Zoals bij alle chronische aandoeningen is de therapietrouw bij de behandeling van osteoporose zwak. Zo neemt nauwelijks 23% van de patiënten die een bisfosfonaat per os 1x/d innemen, dat geneesmiddel één jaar later nog altijd in.
De therapietrouw verschilt naargelang van de toedieningsfrequentie: 23% bij inname eenmaal per dag en 42% bij inname eenmaal per week. Dat is echter niet genoeg om eenzelfde daling van de incidentie van fracturen te verkrijgen als in klinische studies, waarin de therapietrouw dankzij de nauwgezette follow-up van de patiënten doorgaans als zeer goed tot uitstekend wordt beschouwd. Factoren die correleren met een slechte therapietrouw, zijn een hogere leeftijd, veel comorbiditeit, polymedicatie en verblijf in een instelling. De toedieningsfrequentie verschilt sterk van het ene tot het andere bisfosfonaat: eenmaal per dag, eenmaal per week, eenmaal per maand en zoledroninezuur i.v. zelfs eenmaal per jaar.
Niet beter met psychologische ondersteuning
Deze gerandomiseerde, prospectieve, multicentrische studie1 van 12 jaar heeft het effect onderzocht van een nauwgezettere follow-up en een sterkere betrokkenheid van de patiënten bij hun ziekte en behandeling. De studie werd uitgevoerd bij 334 vrouwen met postmenopauzale osteoporose die werden behandeld met geneesmiddelen tegen osteoporose. De vrouwen werden in drie groepen ingedeeld: een controlegroep van patiënten die de standaardzorg kreeg, een groep patiënten die verschillende geheugensteuntjes gebruikte die hun moesten herinneren aan hun geneesmiddel, en groep patiënten die werd geholpen met mnemotechnische middelen, regelmatige telefonische oproepen en bijeenkomsten in een referentiecentrum. De patiënten werden geëvalueerd bij inclusie en na 12 maanden. 74% van de patiënten was de behandeling goed begonnen. De meesten (88,7%) hebben de behandeling gedurende minstens 10 maanden voortgezet.
Maar op het einde van de studie hadden slechts 114 vrouwen alle doses regelmatig ingenomen tijdens het jaar. Er werd geen verschil in therapietrouw waargenomen tussen de drie groepen. De wijze van toediening speelt wel een rol: de therapietrouw was 5-maal beter bij wekelijkse toediening en 8-maal beter bij maandelijkse toediening (p < 0,0001) dan bij dagelijkse toediening. Daaruit leiden de auteurs af dat de keuze en de galenische vorm van het bisfosfonaat bepalend zijn voor de therapietrouw op lange termijn. Aanvullende interventies zoals omkadering van de patiënt, herinneringen en telefonische oproepen blijken niets bij te brengen.