Universitaire weefselbanken luiden alarmbel
Er is een wet in de maak die de industrie toegang verleent tot menselijk lichaamsmateriaal aanwezig in de Belgische weefselbanken. De universitaire ziekenhuizen dringen erop aan dat voor die commerciële banken dezelfde strikte ethische en medische garanties zouden gelden.
Weefselbanken verzamelen menselijk lichaamsmateriaal (MLM) van zowel overleden als levende patiënten - niet alleen organen maar ook weefsels. De banken bevinden zich momenteel in de universitaire ziekenhuizen. Ze zijn niet commercieel en werken kostenneutraal: enkel kosten voor stockage en verwerking mogen aangerekend worden. Een voorontwerp van wet biedt de industrie nu toegang tot dat MLM.
Informed consent
Voor de Raad van de Universitaire Ziekenhuizen van België (RUZB) is dat in principe geen probleem. Het is evident dat met het oog op innovatie en onderzoek de industrie toegang krijgt tot MLM in de Belgische weefselbanken, luidt het. Wel moeten in het belang van de volksgezondheid de nodige ethische en kwalitatieve standaarden vervuld zijn. Daarom dringt de RUZB aan op een aanpassing van het voorontwerp.
RUZB-voorzitter en ceo van UZ Leuven prof. Marc Decramer: "Voor een levende patiënt komt het erop neer dat die zijn informed consent moet geven, zoniet is er sprake van een inbreuk op de patiëntenrechten. Voor overleden patiënten zouden we moeten evolueren naar een systeem van getrapte opt-out, waarbij je vooraf als burger te kennen kan geven dat je al dan niet akkoord gaat met het gebruik van je weefsels voor transplantatie, wetenschappelijk onderzoek, en eventueel commerciële toepassingen." Er is daarom een informatiecampagne nodig voor het publiek. Want het is vanuit ethisch standpunt onaanvaardbaar dat de bevolking niet op de hoogte wordt gebracht van dat onderscheid, vindt de RUZB.
Hoge prijs
Tweede struikelblok voor de RUZB is dat die intermediaire, commerciële banken weefsels mogen invoeren van buiten Europa. "Ook daarvoor moeten dezelfde ethische en medische voorwaarden in de wet worden gegarandeerd", stelt de RUZB bij monde van prof. Decramer. Nu blijft de controle evenwel beperkt tot een administratieve check door het Geneesmiddelenagentschap.
Het wetsontwerp bepaalt ook dat de commerciële banken MLM kunnen uitvoeren naar landen buiten Europa. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld is de prijs voor MLM exuberant hoog in vergelijking met die in België. Het is bijgevolg mogelijk dat MLM van Belgische donoren geëxporteerd wordt naar de VS en daar tegen een hoge prijs op de markt komt. De RUZB vraagt dat, als men hiervoor het systeem van optingout wil toepassen, de bevolking hierover grondig geïnformeerd wordt via een informatiecampagne.
"Laat het duidelijk zijn: dit is zeker geen slechte wet, er worden wel degelijk grote stappen gezet", stelt prof. Decramer als besluit. "Maar het verbaast ons ten zeerste dat deze kwesties niet geregeld raken, hoewel wij daar al maanden op aandringen."