Back to CROI 2020: klinisch en fundamenteel onderzoek
Het zijn vreemde tijden. De wetenschappelijke en klinische actualiteit wordt nagenoeg volledig in beslag genomen door informatie over covid-19, terwijl er veel minder wordt gepubliceerd over hiv. De redactie heeft daarom beslist om de belangrijkste gegevens samen te vatten die werden gepresenteerd op de laatste CROI 2020, een weliswaar virtueel congres, dat echter altijd een schat aan informatie oplevert over een andere grote pandemie, die de planeet nu al 40 jaar bedreigt: hiv-infectie.
We beginnen met een overzicht over vaccinatie en de zoektocht naar strategieën om het virus definitief uit te schakelen.
- 1) Een eerste belangrijk onderwerp, waarover veel te doen is geweest op de eerste dag van het congres: Adam Castillejo, een man uit Londen, die na 30 maanden genezen blijkt te zijn van een hiv-infectie en geen antiretrovirale middelen meer inneemt. Voor de behandeling van een lymfoom heeft hij een transplantatie van beenmerg van een donor met een zeer zeldzaam genetisch profiel gekregen. Meer dan 2,5 jaar na stopzetting van de antiretrovirale behandeling hebben de vorsers geen spoor van het virus meer teruggevonden in zijn bloed, zijn zaad, zijn lymfeklieren, zijn darmslijmvlies en het cerebrospinale vocht.
- 2) Nog een andere hoopgevende observatie, een kind van vier jaar dat tijdens de zwangerschap werd geïnfecteerd door zijn hiv-positieve moeder. Binnen twee dagen na de geboorte werd een antiretrovirale behandeling gestart en die behandeling werd een jaar later gestaakt. Het kind is in remissie bijna drie jaar na onderbreking van de behandeling.
- 3) Momenteel wordt intensief gezocht naar een strategie om het virus definitief uit te schakelen, dus om een genezing te bewerkstelligen. Een eerste aanwinst is het gebruik van een combinatie van geneesmiddelen: vesatolimod, een geneesmiddel dat het immuunsysteem stimuleert, om zoveel mogelijk geïnfecteerde cellen in de diepe reservoirs uit te roeien + neutraliserende antistoffen + een therapeutisch vaccin om een immunologische bewaking op langere termijn te verkrijgen om eventuele resterende virussen die zich kunnen vermenigvuldigen in resterende geïnfecteerde cellen, uit te schakelen. De studie werd uitgevoerd bij apen. Het blijkt een interessant spoor te zijn.
- 4) Een tweede aanwinst is het gebruik van nieuwe technieken van genetische manipulatie om CD4-cellen gericht tegen het hiv te produceren of CD4-cellen die nieuwe immunologische reacties tegen het virus opwekken.4) Tijdens het hele congres hebben meerdere sprekers gepleit voor een bredere rekrutering van vrouwen in klinische studies en in fundamenteel onderzoek gezien de immunologische verschillen tussen mannen en vrouwen. Het geslacht bepaalt mede het welslagen van behandelingsstrategieën en een eventuele genezing. Het is dan ook belangrijk rekening te houden met het geslacht bij de evaluatie van nieuwe behandeling bij mannen en vrouwen.