Waaraan overleden Antwerpenaren tussen 1820 en 1946?
De gemiddelde levensverwachting bij geboorte steeg van 40 jaar in 1830 naar bijna 67 jaar in 1950. De doodsoorzaken verschoven in die periode radicaal. Besmettelijke infectieziekten maakten geleidelijk plaats voor ouderdomsgerelateerde aandoeningen. Het project S.O.S. Antwerpen -Sociale ongelijkheid in Sterfte- wil uitzoeken hoe die epidemiologische transitie precies gebeurde.
Nu vrijdag 30 oktober lanceren historici van de universiteiten van Antwerpen en Gent het burgerwetenschapsproject 'Sociale Ongelijkheid in Sterfte' -S.O.S. Antwerpen. Dit bijzonder interessante initiatief beoogt de doodsoorzaken van bijna een half miljoen -tussen 1820 en 1946 overleden- Antwerpenaren in kaart te brengen.
Ononderbroken periode
Dat gebeurt aan de hand van een register dat in het stadsarchief van Antwerpen bewaard wordt. Het vermeldt voor elke overledene tussen 1820 en 1946 de doodsoorzaak, samen met de overlijdensdatum, leeftijd, beroep, burgerlijke stand enz. In totaal gaat het over gegevens van bijna een half miljoen mensen.
Antwerpen was hiermee zijn tijd ver vooruit. Pas sinds 1851 is elke Belgische gemeente verplicht om de doodsoorzaken van alle sterfgevallen op zijn grondgebied te registreren. De Scheldestad deed dat dus al sinds 1820 en is ook de enige Belgische stad waarvoor het register voor een ononderbroken periode bewaard is gebleven. Omwille van de privacy werden de meeste registers in België in de 19de en 20ste eeuw vernietigd.
Vrijwilligers gevraagd
S.OS. Antwerpen wil aan de hand van de Antwerpse databank het wetenschappelijk onderzoek naar ziekte en sterfte in Vlaanderen stimuleren. Vragen waarop men hoopt een antwoord te vinden zijn onder meer: hoe evolueerden sociale verschillen in sterfte in de tijd? Wie profiteerde het eerst van economische en medische vooruitgang? Waar teisterden cholera en pokken het meest enz.
In een eerste fase zijn de onderzoekers op zoek naar vrijwilligers die de gegevens uit dit handgeschreven doodsoorzakenregister willen helpen invoeren. Dat kan van thuis uit, online. Wie hieraan wil meewerken, kan zich inschrijven op www.sosantwerpen.be