Zweedse snus: Waar de mond vol van is
Snus is een vorm van rookloze tabak en wordt vaak gezien als ‘minder schadelijk’ dan het roken van sigaretten. Steeds meer studies spreken dat echter tegen. Er bestaan geen veilige producten die nicotine of tabak bevatten.
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Snus is een vorm van rookloze tabak en wordt vaak gezien als ‘minder schadelijk’ dan het roken van sigaretten. Steeds meer studies spreken dat echter tegen.
Zoals de verrassende twee-generatiestudie die uitgevoerd werd door López-Cervantes et al. (Addiction, 2026).
Het paternaal gebruik van snus sinds de puberteit vormt een risico op astma en allergie bij het nageslacht. Dit wordt mogelijk veroorzaakt door epigenetische veranderingen. Hoog tijd dus om meer data te bestuderen.
Snus (een "moist tobacco product") is een zakje dat fijngemalen, vochtige tabak bevat. Het lijkt op een miniatuur theezakje. Het wordt tussen de bovenlip en de tanden aangebracht. Daar wordt dan de nicotine afgegeven. Via het mondslijmvlies wordt de nicotine in het bloed opgenomen.
Er wordt meer nicotine vrijgesteld dan bij het roken van meerdere sigaretten. Snus is minder schadelijk voor de gezondheid dan sigaretten, maar is wel zeer verslavend.
De verkoop van snus is sinds oktober 2023 verboden in België, maar is nog steeds eenvoudig online te verkrijgen. Zweden is het enige land van de Europese Unie dat geen verbod op de verkoop heeft. Dat illustreert hoe diep het gebruik in de Zweedse cultuur vervlochten zit.
In Zweden worden zeer hoge prevalentiecijfers gerapporteerd van dagelijks snusgebruik: bij mannen 20%, bij vrouwen 4%, maar ook bij jongeren en jongvolwassenen zijn ze verrassend hoog geworden. Daar tegenover staat dat de Zweden minder sigaretten roken.
Zweed Pär Zetterberg introduceerde snus bij zijn voetbalcollega’s bij Anderlecht. Snus is wijdverspreid in het voetbalmilieu (Voetbalprimeur, 2024; Read et al., Biol Sport, 2024).
Snus mag niet verward worden met ‘snuff’ (snuiftabak met nicotine, ‘dip’ in de USA, vooral populair in de 18e en 19e eeuw) en ‘nicotinezakjes’ (zonder tabak, met synthetische of natuurlijke nicotine, diverse smaakjes maken het populair, ‘lip pillows’ of ‘upper decky’).
Sommige studies, gefinancierd door de industrie, benadrukken het ‘lage risico’ van nicotinezakjes. De industrie voert daarmee agressieve marketingcampagnes, specifiek gericht op jongeren en jongvolwassenen (Tamseel et al., KMUJ, 2024).
Er bestaan geen veilige producten die nicotine of tabak bevatten.
Snus leidt snel tot een nicotineverslaving. Er zijn onmiddellijke effecten en effecten op de lange termijn. Er zijn effecten op de bloeddruk en hart- en vaatziektes. Er is een verhoogde kans op hartaanvallen bij langdurig gebruik (Zettergren et al., Nicotine Tob Res, 2025).
De mondgezondheid wordt beïnvloed door aspecten als het tandvlees (recessie), irritatie, verkleuring van tanden en tandverlies op lange termijn (Bankvall & Jontell, Acta Odontol Scand, 2026). Snus bevat carcinogenen (nitrosaminen) zodat kanker in de mondholte kan ontstaan, maar mogelijk ook ver daarbuiten (slokdarm, maag, rectum en pancreas)(Valen et al., Int J Cancer, 2023). Voor longkanker werd geen bewijs gevonden, ondanks het uitgebreide onderzoek (Jajczak et al., J Educ Health Sport, 2025).
Gebruik tijdens de zwangerschap kan resulteren in een laag geboortegewicht, vroeggeboorte en complicaties zoals blijkt uit een systematische review (Brinchmann et al., Addiction, 2023). Misselijkheid en duizeligheid bij beginnend gebruik zijn gerapporteerd. Verder kunnen er nog slaapstoornissen optreden. Er wordt ook een invloed op insuline beschreven (diabetes type 2) en een link met het metabool syndroom.
Er bestaan geen veilige producten die nicotine of tabak bevatten (Jackson et al., KDH Research & Communication, 2025). De effecten van nicotine zijn al lang bekend (Jajczak et al., 2025). Snusgebruik is echter uitermate verslavend door de hoge hoeveelheid nicotine. Recent bleek dat het gebruik door moeder en/of vader invloed heeft op het ongeboren kind.
