Grote handelsverpakkingen leiden tot doorverkoop geneesmiddelen
GENEESMIDDELEN Patiënten die geneesmiddelen op overschot hebben, kunnen geneigd zijn die aan iemand te schenken of te verkopen. Die praktijk is niet zonder risico's. De sector moet zich bezinnen over de nadelen van te grote handelsverpakkingen.
Een doosje met pillen die overbleven na de voorgeschreven behandeling, een houdbaarheidsdatum ver in de toekomst en een buurman die dezelfde behandeling volgt: de verleiding om geneesmiddelen aan iemand cadeau te doen of door te verkopen is begrijpelijk. De praktijk wordt zelfs aangemoedigd op sociale media.
Loïc Delpature is apotheker in Bergen. Hij komt af en toe aanbiedingen voor donaties of doorverkoop tegen op sociale media, vaak in lokale groepen. Hoewel hij begrijpt dat sommige collega’s zich hierover verontwaardigd tonen, beschouwt hij dit niet als een geheel nieuw fenomeen: uitwisselingen tussen patiënten bestonden volgens hem al, alleen minder zichtbaar. Sociale media voegen daar slechts een andere dimensie aan toe.
Goede bedoelingen volstaan niet
“Het blijft volstrekt illegaal, of het nu gaat om één tablet, een blisterverpakking of een doosje, het resultaat is hetzelfde”, stelt Loïc Delpature duidelijk. “Maar ik vind niet dat het aan de apotheker is om hierop toe te zien. Volgens mij is deze uitwisseling een gevolg van hoe de aflevering van geneesmiddelen in België georganiseerd wordt.”
Het ruilen of wegschenken van geneesmiddelen lijkt misschien onschuldig: je bewijst toch gewoon iemand een dienst? De transactie gebeurt echter zonder controle door professionals en biedt niet de garanties die gepaard gaan met een voorschrift door een arts en de aflevering door een apotheker.
'Het distributiekanaal mag eens onder de loep worden genomen. Iedereen draagt hier schuld aan: de arts, de apotheker en de patiënt'
Achter zijn balie merkt Loïc Delpature op dat patiënten niet zozeer vragen of ze hun verpakkingen mogen doorverkopen. “Na een aanpassing van hun behandeling willen ze eerder weten of er nog iets met de overbodige medicatie kan gedaan worden.” Soms brengen familieleden ook de medicijnen van een overleden persoon terug. Het kan moeilijk te accepteren zijn dat die geneesmiddelen vernietigd moeten worden, zeker als je bedenkt dat al die pilletjes door de ziekteverzekering zijn vergoed en nog van nut zouden kunnen zijn.
Grote verpakkingen in vraag
Meer in het algemeen meent Loïc Delpature dat een verbod op online zoekertjes over geneesmiddelen erop neerkomt dat het probleem te laat wordt aangepakt. Hoe komt het dat de patiënt een overschot aan geneesmiddelen heeft?
“Ik ben geen voorstander van grote verpakkingen”, verduidelijkt hij. Hij geeft als voorbeeld een bloeddrukverlagend middel dat in een grote doos wordt verstrekt. Anderhalve maand later is de bloeddruk van de patiënt nog steeds niet op het gewenste niveau en wordt de behandeling aangepast. De patiënt krijgt een ander medicijn mee, terwijl hij thuis nog voor meerdere weken of zelfs maanden pilletjes van de vorige behandeling over heeft. Zelfs als hij deze spontaan terugbrengt, mag de apotheker deze geneesmiddelen niet opnieuw in omloop te brengen.
“Het distributiekanaal mag eens onder de loep genomen worden. Iedereen draagt hier schuld aan: de arts, de apotheker, de patiënt. Is het logisch om een patiënt drie grote dozen mee te geven alleen omdat de arts dat heeft voorgeschreven? Ik heb daar mijn twijfels over.”
Goede bewaring niet gegarandeerd
Het opnieuw in omloop brengen van geneesmiddelen kan het probleem van verspilling niet oplossen zonder toegevingen aan de veiligheid, geeft de apotheker toe. “Ik begrijp dat overtollige pillen niet opnieuw in de distributieketen mogen worden opgenomen, omdat we niet weten hoe ze zijn bewaard tussen het moment dat ze de apotheek verlieten en het moment dat de patiënt ze terugbrengt.”
Een niet-verstreken houdbaarheidsdatum zegt inderdaad niets over de omstandigheden waarin het product is bewaard. Bij het binnenbrengen gaat het niet altijd om een volledige verpakking: het kan gaan om een aangebroken blister of zelfs om losse pillen. Daar komt nog de kwestie van de ontvanger bij. “We weten niet of patiënten de behandeling daadwerkelijk innemen. En dat is een reëel gevaar.”
'Het is niet aan de apotheker om toezicht te houden op de uitwisseling van geneesmiddelen tussen patiënten op sociale media’
Je kunt je vrij gemakkelijk voorstellen dat een patiënt vandaag een AI raadpleegt over zijn symptomen, en vervolgens op sociale media een zoekertje vindt dat het aangeraden geneesmiddel aanbiedt. Hij zou in de verleiding kunnen komen om de verpakking te kopen in plaats van een arts te raadplegen. Delpature benadrukt dat dit een hypothetisch scenario is, geen geval waarvan hij op de hoogte is. Maar hij vreest dat dergelijke interacties zelfmedicatie vergemakkelijken. Het voorschrijven van medicijnen in grote handelsverpakkingen kan de handel tussen particulieren bevorderen..