HPV-vaccin: volstaat één prik bij adolescenten?
Vaccinatie tegen het humaan papillomavirus (HPV) vormt een belangrijke pijler in de preventie van HPV-gerelateerde kankers. Ondanks de bewezen doeltreffendheid ervan, blijft de vaccinatiegraad bij adolescenten in vele landen ontoereikend. Een recente gerandomiseerde, gecontroleerde studie(1) werpt opnieuw de vraag op of een vereenvoudigd vaccinatieschema zinvol kan zijn.
HPV-vaccinatie wordt aanbevolen vanaf de adolescentie, vóór blootstelling aan het virus. Toch blijft de vaccinatiegraad lager dan wat de doelstellingen van de volksgezondheid voorschrijven. In 2024 bedroeg de vaccinatiegraad in België bij meisjes jonger dan 15 jaar 69,3%(2), wat nog ver verwijderd is van de WHO-doelstelling van 90%. In die context zou het vereenvoudigen van het vaccinatieschema de bereidheid van adolescenten en hun ouders kunnen vergroten en ervoor kunnen zorgen dat het schema volledig doorlopen wordt.
Non-inferioriteit na vijf jaar
In de RCT(1) werd de non-inferioriteit onderzocht van een vaccinatieschema met één dosis t.o.v. het standaardschema van twee inentingen, bij meer dan 20.000 tienermeisjes tussen 12 en 16 jaar. Het belangrijkste criterium was het optreden van een persisterende HPV16- of HPV18-infectie tussen 12 en 60 maanden.
Eén dosis bleek niet minder effectief te zijn dan twee doses. De effectiviteit was hoog en vergelijkbaar tussen de groepen: 98,2% bij één dosis versus 97,8% bij twee doses voor het bivalente vaccin, en 97,0% versus 98,5% voor het nonavalente vaccin. Voor dat laatste vaccin gold hetzelfde voor infecties met de andere oncogene HPV-typen (94,5% versus 95,8%). De bescherming hield stand na vijf jaar follow-up.
Nog vraagtekens
De resultaten zijn te verklaren door de sterke immunogeniciteit van HPV-vaccins, waarbij pseudovirale deeltjes een krachtige humorale respons opwekken. Zo zorgt één injectie al voor de aanmaak van hoge concentraties neutraliserende antilichamen, die langdurig beschermen. Er doken geen problemen op met het veiligheidsprofiel, en het tolerantieprofiel kwam overeen met de bestaande gegevens.
Toch weten we nog niet alles. Hoelang de bescherming ná vijf jaar aanhoudt, moet nog blijken en vereist een langere follow-up. Ook was de studie niet ontworpen om klinische criteria te evalueren, zoals precancereuze laesies of kanker.
In de praktijk zijn deze gegevens bemoedigend, maar stellen ze de huidige aanbevelingen niet ter discussie. Dat schema beveelt nog steeds twee doses aan bij adolescenten tussen 9 en 14 jaar. De studieresultaten suggereren wel – mits ze op langere termijn ook worden bevestigd – dat een vereenvoudigd schema de uitvoering van vaccinaties bij kinderen zou kunnen vergemakkelijken, zonder in te boeten op werkzaamheid.
Referenties:
1. Kreimer AR, Herrero R, Sampson JN, et al. Efficacy of a Single Dose of HPV Vaccine in Young Women. N Engl J Med. 2025;393:2421-2433. doi:10.1056/NEJMoa2506765
2. Sciensano. Performantie van het Belgische gezondheidssysteem: rapport 2024 (Brussel): www.gezondbelgie.be/metadata/hspa/2024/HSPA2024_Prevention_NL.pdf
