BAPCOC 2026: behandeling van urogenitale infecties met antibiotica
Het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium vat de belangrijkste praktische veranderingen bij de ambulante behandeling van infecties samen in het licht van de laatste internationale richtlijnen. Een mooie gelegenheid om onze therapeutische gewoontes te herzien, met name in de urologie en de gynaecologie.
Gezien de toenemende resistentie tegen macroliden moeten vooral huisartsen hun voorschrijfgedrag aanpassen. Penicilline komt terug in de schijnwerpers bij de behandeling van infecties van de bovenste luchtwegen en lage urinewegen.
Het is belangrijk vroegere reacties op penicilline goed te documenteren om na te gaan of het al dan niet gaat om een 'echte' IgE-gemedieerde allergie. In geval van goedaardige reacties, die geen contra-indicatie vormen, is het niet wenselijk geen penicilline voor te schrijven.
Acute cystitis
Nitrofurantoïne is de eerstelijnstherapie bij gezonde vrouwen met een ongecompliceerde infectie van de lage urinewegen. De indicaties voor nitrofurantoïne nemen wat toe. Zo wordt nitrofurantoïne nu ook meer voorgeschreven bij oudere patiënten en patiënten met nierinsufficiëntie (zolang de eGFR hoger is dan 30 ml/min/1,73 m²) in plaats van trimethoprim, dat in die context niet meer wordt aangeraden (wegens de toenemende resistentie van bacteriën die urineweginfecties veroorzaken).
Bij mannen wordt cefuroxime nu als tweedelijnstherapie aanbevolen als er een contra-indicatie is voor nitrofurantoïne (in plaats van fosfomycine).
Nitrofuranen veroorzaken zelden resistentie en kunnen daarom herhaaldelijk worden gebruikt bij terugkerende lagere urineweginfecties, waardoor een zelfbehandeling met antibiotica van 6 tot 12 maanden mogelijk is.
Infectie met weefselinvasie
Bij de behandeling van pyelonefritis en prostatitis wordt levofloxacine nu vervangen door ciprofloxacine (500 mg 2 x/d gedurende zeven dagen bij niet-zwangere vrouwen en 14 dagen bij mannen). In beide gevallen is amoxicilline-clavulaanzuur de tweedelijnstherapie (en de eerstelijnstherapie tijdens de periode van borstvoeding), maar nu wordt wel een hogere dosering aangeraden: 875/125 mg 3 x/d gedurende 10 of 14 dagen (tegen voordien 1,5 g/d gedurende 14 of 28 dagen).
Kinderen jonger dan 12 jaar mogen nu een eerstelijnstherapie krijgen met amoxicilline-clavulaanzuur als er geen reden is om het kind meteen door te verwijzen.
Chlamydia
Gezien de toenemende resistentie tegen macroliden vormt doxycycline (100 mg 2 x/d gedurende zeven dagen) nu de eerstelijnstherapie en wordt azitromycine een tweedelijnstherapie. De seksuele partners van de laatste zes maanden moeten worden ingelicht, ongeacht of de patiënt zelf al dan niet symptomen vertoont.
Bron:
De Belgische gids voor anti-infectieuze behandeling in de ambulante praktijk - herziening 2026.