α- en β-thalassemie zonder transfusienood: een beloftevolle pyruvaatkinaseactivator
EHA-CONGRES Bij een post-hocsubgroepanalyse van de ENERGIZE-studie(1) is vastgesteld dat een behandeling met mitapivat, een allosterische pyruvaatactivator, bij bijna 40% van de patiënten met een initieel Hb-gehalte van gemiddeld ≥ 9,5 g/dl correleerde met een statistisch significante stijging van het Hb-gehalte en minder moeheid. Dat bevestigt de werkzaamheid ervan, zelfs bij patiënten met een hoger Hb-gehalte. 
Patiënten met een α- of β-thalassemie zonder transfusienood vertonen toch een min of meer ernstige anemie, die complicaties kan veroorzaken en de levenskwaliteit kan verslechteren.
De Thalassaemia International Federation raadt een langdurige behandeling aan om het Hb-gehalte met minstens 1,0 g/dl te doen stijgen. Mitapivat is de eerste perorale allosterische pyruvaatkinaseactivator die door het EMA is goedgekeurd. Het verhoogt de activiteit van de PKR-isovormen (pyruvaatkinase in de rode bloedcellen) en PKM2, vermindert de oxidatieve stress, werkt in op de erytropoëse en vermindert de hemolyse en de anemie.
De fase III-studie ENERGIZE is uitgevoerd bij patiënten met een gemiddeld Hb-gehalte van 8,4 g/dl. En wat doet mitapivat bij patiënten met een Hb ≥ 9,5 g/dl?
Mitapivat versus placebo bij bijna 200 patiënten
De ENERGIZE-studie(2) is een placebogecontroleerde fase III-studie van 24 weken uitgevoerd bij 194 patiënten met een α- of β-thalassemie zonder transfusienood. Het gemiddelde Hb-gehalte was 8,4 g/dl. De meeste patiënten hadden tijdens de laatste 24 weken voor inclusie in de studie geen transfusie gekregen. Na 24 weken was het gemiddelde Hb-gehalte (primair eindpunt) gestegen bij 42,3% van de patiënten van de mitapivatgroep en bij 1,6% van de patiënten van de placebogroep. De FACIT-score van vermoeidheid was tussen week 12 en 24 verbeterd (4,85 in de mitapivatgroep en 1,46 in de placebogroep), terwijl de hemolyse- (indirect bilirubine, LDH) en de erytropoësemarkers (reticulocyten, erytropoëtine) waren verbeterd.
Een post-hocsubgroepanalyse
De analyse is uitgevoerd bij patiënten met een initieel Hb-gehalte van gemiddeld ≥ 9,5 g/dl. 29 (18 in de mitapivatgroep en 11 in de placebogroep) van de gerandomiseerde 194 patiënten (130 in de mitapivatgroep en 64 in de placebogroep) hadden een initieel Hb-gehalte ≥ 9,5 g/dl (gemiddeld initieel Hb: 9,8 g/dl). Het percentage patiënten waarbij het Hb-gehalte was gestegen, was hoger in de mitapivatgroep dan in de placebogroep (respectievelijk 38,9% en 0%). Bij de zeven responders in de mitapivatgroep ws het Hb-gehalte tussen week 12 en week 24 met gemiddeld 1,5 g/dl gestegen. De verandering van de least square means van het Hb-gehalte tussen week 12 en week 24 en die van de FAIC-vermoeidheidsscore waren groter in de mitapivatgroep dan in de placebogroep (respectievelijk 0,9 versus - 0,3 en 5,1 vs. 0,8).
Werkzaamheid ook bewezen bij Hb ≥ 9,5 g/dl
Het aantal patiënten met een initieel HbA1c-gehalte ≥ 9,5 g/dl waarbij het Hb-gehalte was gestegen, bedroeg bijna 40% in de mitapivatgroep en 0% in de placebogroep. De vermoeidheid was sterker verbeterd in de mitapivatgroep. Die resultaten liggen in de lijn van die van de totale patiëntenpopulatie van de ENERGIZE-studie. Dat wijst erop dat mitapivat ook effectief is bij patiënten met een hoger initieel HbA1c-gehalte. De Europese Commissie heeft een vergunning gegeven voor mitapivat, een perorale pyruvaatkinaseactivator, voor de behandeling van anemie bij volwassenen met een α- of β-thalassemie, ongeacht of ze al dan niet transfusies nodig hebben.
Referenties:
1. Mussalam KM, et al. EHA 2026;#PF1281.
2.Taher A, et al. Mitapivat in adults with non-transfusion-dependent α-thalassaemia or β-thalassaemia (ENERGIZE): a phase 3, international, randomised, double-blind, placebo-controlled trial.The Lancet 2025; 406, 33-42.