Refractaire reumatoïde artritis: als CAR-T-cellen op het toneel verschijnen
EULAR-CONGRES De COMPARE-studie(1) is de allereerste studie die een CAR-T-celtherapie heeft onderzocht bij patiënten met een refractaire ACPA-positieve reumatoïde artritis. De behandeling verminderde de ziekteactiviteit gemeten aan de DAS28-CRP en bewerkstelligde een langdurige remissie bij de helft van de patiënten, hoewel die geen immunosuppressieve behandeling kregen. De behandeling werd goed verdragen. Het is niet zo’n eenvoudige behandeling, maar een die toch te overwegen is als alle andere opties zijn uitgeput.
De behandeling van reumatoïde artritis (RA) stoelt op een langdurige immunosuppressie in plaats van op een herstel van de immunologische tolerantie. Slechts zelden wordt een remissie verkregen. Recentelijk is het idee geopperd RA te behandelen met CAR-T-cellen. CAR-T-cellen gericht tegen CD19 zouden immers effectief moeten zijn, ook al is dat een technisch moeilijke behandeling.(2)
CAR-T-cellen worden niet alleen ingezet bij patiënten met RA, maar ook bij patiënten met een refractaire systemische sclerose en meer bepaald CAR-T-cellen gericht tegen CD19 én BCMA. Dr. F. Albach heeft de eerste resultaten(3) gepresenteerd die in de COMPARE-studie werden behaald met mivocabtagene autoleucel (miv-cel) bij zes patiënten met een actieve, ACPA-positieve RA die niet reageerde op de klassieke behandelingen.
Goed verdragen
De prospectieve fase I/II-studie is uitgevoerd bij zes patiënten (mediane leeftijd: 51,5 jaar) die al 4 tot 23 jaar RA hadden. De mediane DAS28-CRP bij inclusie was 5,5 (spreiding 4,1-6,2). Alle patiënten hebben een enkele injectie van miv-cel gekregen gevolgd door een lymfocytendepletie met fludarabine en cyclofosfamide. De ziektemodificerende geneesmiddelen (mediaan aantal: 6,5) werden voor inclusie in de studie stopgezet.
Het primaire eindpunt was de incidentie en de ernst van een cytokinereleasesyndroom. Het aantal CAR-T-cellen bereikte een piek na drie weken (mediaan aantal 227,7/µl). Na een mediane follow-up van 24 weken werd het veiligheidsprofiel als goed beschouwd. Vier patiënten hebben een graad 1- en twee patiënten hebben een graad 2-cytokinereleasesyndroom ontwikkeld zonder ICAN (Immune effector Cell-Associated Neurotoxicity syndrome).
De helft van de patiënten in remissie
De mediane daling van de DAS28-CRP-score bedroeg 41%. Bij vijf van de zes patiënten werd een ACR20-respons verkregen, bij vier een ACR50-respons en bij twee een ACR70-respons. De helft van de patiënten is in remissie gegaan. De hoeveelheid autoantistoffen is sterk gedaald (mediane daling > 90%).
De ACPA-titer daalde snel en gedurende lange tijd bij vier patiënten en de hoeveelheid IgM-reumafactor daalde bij vijf patiënten. Eén patiënt heeft opnieuw een behandeling met corticosteroïden moeten krijgen wegens een matige opflakkering na stopzetting van de behandeling. Tijdens de herbevolking van de B-lymfocytenpopulaties zijn geen ACPA+ B-geheugencellen vastgesteld, is de titer autoantistoffen niet gestegen en is de ziekteactiviteit niet verergerd.
Van refractaire RA naar RA in remissie
De studie is uitgevoerd bij patiënten met een refractaire RA die in een therapeutische impasse zaten. Desondanks is de helft van de patiënten in remissie gegaan. De B-lymfocytendepletie, de daling van de hoeveelheid autoantistoffen en de snelle remissie zonder immunosuppressiva treden de hypothese van immunologische reïnitialisatie bij, blijkbaar zonder ernstige bijwerkingen. Die preliminaire gegevens bevestigen dat de behandeling haalbaar is en de levenskwaliteit verbetert.
Referenties:
1.Albach F, et al. EULAR 2026;#OP008.
2.Lidar M, et al. Ann Rheum Dis 2025;84(2):370-372. doi:10.1136/ard-2024-226437.
3.Albach FN, et al. EULAR Rheumatology Open 2025;64(6):4075-4077. doi:10.1093/rheumatology/keaf077.