Voedselallergieën: risicofactoren beter identificeren
De afgelopen decennia is het aantal voedselallergieën bij kinderen fors toegenomen, wat maakt dat de preventie ervan een belangrijk aandachtspunt is geworden voor (kinder)artsen. Het blijft echter complex om te begrijpen hoe deze allergieën ontstaan en welke kinderen precies risico lopen, aangezien er geen duidelijke consensus bestaat over de risicopopulaties.
Een recente meta-analyse, gepubliceerd in JAMA, biedt ons een up-to-date overzicht van de factoren die meespelen bij de ontwikkeling van voedselallergieën bij kinderen. De analyse is gebaseerd op 190 studies met in totaal bijna 2,8 miljoen kinderen uit veertig landen. Naar schatting zou zowat 5% van de kinderen jonger dan zes jaar een voedselallergie hebben. Het belangrijkste criterium hierbij was dus, of er zich, tot die leeftijd, een voedselallergie ontwikkeld had.
Risicofactoren
Uit de analyse, die meer dan 300 factoren naar voren schoof, konden meerdere sterke verbanden gelegd worden met het risico op voedselallergieën. Atopische dermatitis (vooral wanneer ze op jonge leeftijd optreedt) blijkt onder meer een belangrijke factor te zijn. Een familiale voorgeschiedenis van allergieën, en ook het vroeg optreden van andere atopische klachten (rinitis, astma, piepende ademhaling), bevestigen dat een atopische aanleg, of een intrinsiek overgevoelig immuunsysteem, een cruciale rol spelen.
Bepaalde blootstellingen op jonge leeftijd worden eveneens in verband gebracht met een verhoogd risico op voedselallergieën, bijvoorbeeld de blootstelling aan antibiotica in de jonge kinderjaren of het laattijdig introduceren van vaste voeding. Er worden ook nog andere omgevings- en demografische factoren vermeld.
Sommige factoren daarentegen vertonen een meer gematigd verband, zoals het mannelijk geslacht, geboren worden via keizersnede, of eerstgeborene zijn. Verder blijken een aantal vaak genoemde factoren (laag geboortegewicht, geboorte na 42 weken, maternale leeftijd, stress bij de moeder tijdens de zwangerschap, en borstvoeding) dan weer niet te leiden tot een significante risicoverhoging.
Multifactorieel risico
Deze resultaten doen vermoeden dat voedselallergieën ontstaan door een samenloop van verschillende factoren (genetische, omgevingsfactoren en atopische aanleg), gekoppeld aan de blootstelling aan allergenen. Het risico lijkt dus het gevolg te zijn van een combinatie van hoofd- en secundaire factoren, in plaats van één enkele factor.
Vanuit een praktisch oogpunt maken deze inzichten het mogelijk om risicoprofielen beter in kaart te brengen en risicofactoren te rangschikken, zonder dat ze op zichzelf preventiestrategieën kunnen dicteren. Andere studies wijzen er echter op dat vroegtijdige blootstelling, bijvoorbeeld aan allergene voedingsmiddelen binnen het eerste levensjaar, de kans op het ontwikkelen van een voedselallergie zou kunnen beïnvloeden.
Referenties:
1. Islam N, Chu AWL, Sheriff F, et al. Risk Factors for the Development of Food Allergy in Infants and Children: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA. 2026.
2. Scarpone R, Kimkool P, Ierodiakonou D, et al. Timing of allergenic food introduction and risk of IgE-mediated food allergy. JAMA Pediatr. 2023;177(5):489-497. doi:10.1001/jamapediatrics.2023.0142.
