Gebruik van cannabinoïden en psychedelica bij OCD 

De etiologie van Obsessive Compulsive Disorder (OCD) is complex en wordt grotendeels toegeschreven aan een onevenwicht in centrale serotonine-, dopamine- en glutamaatactiviteit. De stoornis heeft een levenslange prevalentie van ongeveer 0,3%-2,4% en vereist meestal langdurige behandeling vanwege het chronische karakter.   

 

Geen gouden standaard 

Hoewel een hele reeks farmaca werd onderzocht bij OCD, is er geen gouden standaard. Momenteel worden vooral selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's) en cognitieve gedragstherapie (CGT) gebruikt, al dan niet in combinatie met antipsychotica, NMDA-agonisten en glutamaterge middelen. Dergelijke therapieën geven vaak veel bijwerkingen en bovendien blijkt 40 tot 60% van de OCD-patiënten therapieresistent (TR-OCD). Er is dus nood aan betere en andere behandelopties waardoor er nu ook in de richting van cannabinoïden en psychedelica wordt gekeken.  

Cannabinoïden 

Delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD), twee van de belangrijkste cannabinoïden in cannabis, hechten zich voornamelijk aan CB1-receptoren en activeren het endocannabinoïde systeem (ECS), waarvan wordt gesuggereerd dat het een rol speelt bij angst, vrees en repetitief of gewoontegedrag.  

Neurale gebieden waarvan wordt gedacht dat ze betrokken zijn bij OCD, zoals de prefrontale cortex, basale ganglia, hippocampus en amygdala, hebben een hoge concentratie aan CB1-receptoren. CB1-receptoren moduleren ook GABA-erge en glutamaterge transmissies, systemen waarvan ook wordt gedacht dat ze een rol spelen bij OCD.  

Psychedelica 

Na een lange onderbreking is er opnieuw belangstelling voor psychedelica vanwege hun potentieel om neurale circuits te beïnvloeden die betrokken zijn bij dwangmatig gedrag, angstregulatie en affectieve verwerking.  

Psychedelische verbindingen, zoals psilocybine, lysergeenzuurdiethylamide (LSD), N,N-dimethyltryptamine (N,N-DMT) en methyleendioxymethamfetamine (MDMA) hebben een zekere werkzaamheid aangetoond bij andere psychiatrische stoornissen, zoals bij alcohol- en middelenmisbruik, depressieve stoornissen en posttraumatische stressstoornis. 

 Evidentie 

Gegevens die het gebruik van cannabinoïden als behandeling voor OCD ondersteunen, blijven beperkt tot een handvol studies en case reports. Observationele studies hebben over het algemeen positieve effecten gerapporteerd, maar daar tegenover was de enige kleine placebogecontroleerde studie negatief.  

Hoewel er potentieel lijkt te zijn voor psilocybine bij de behandeling van OCD, met een vermindering van OCD-symptomen, zijn er verschillende beperkingen bij de huidige evidentie. Ook hier zijn de studies klein, ontbreken er adequate controlegroepen en is de follow-up te kort.  

Conclusie 

De huidige evidentie ondersteunt het gebruik van cannabinoïden bij de behandeling van OCD niet. Echter, goed opgezet onderzoek is sterk nodig om echte antwoorden te krijgen. Gezien de huidige methodologische beperkingen van de uitgevoerde studies, kunnen psychedelica op dit moment evenmin worden aanbevolen als behandeling voor OCD.  

Toch is zeker psilocybine als potentiële behandeling voor TR-OCD de moeite waard om verder op een correcte manier, met grote, placebogecontroleerde, gerandomiseerde studies verder te onderzoeken.  

Referentie: 
Van Ameringen M, Patel V, Patterson B, Hopkinson P, Rahat M. New treatments for OCD? Evidence for cannabinoids and psychedelics. J Psychiatr Res. 2026 Feb; 193:172-178. doi: 10.1016/j.jpsychires.2025.11.021.